{119}{170} Wierzę, że cały naród, {173}{214} zaangażuje się do osišgnięcia celu {217}{328} przed końcem tego dziesięciolecia, {331}{380} jakim jest lšdowanie człowieka na Księżycu {383}{457} i jego bezpieczny powrót | na ziemię. {460}{504} Podnosimy trochę pyłu. {507}{627} W latach szećdziesištych | niemożliwe marzenie, {630}{728} kiedy ludzie chcieli dotrzeć | do innych wiatów, zaczęło się ziszczać. {731}{778} Orzeł wylšdował. {810}{929} W sumie 24 Amerykanów udało się na Księżyc. {946}{987} Ale to niewidzialna armia {990}{1107} ponad 400 000 | inżynierów i techników {1110}{1165} umożliwiła osišgnięcie tego celu. {1198}{1279} Jest to historia | mężczyzn i kobiet {1282}{1390} budujšcych maszyny, | które zabrały nas na Księżyc. {1434}{1591} Księżycowe Maszyny Systemy nawigacji {1732}{1846} Waszyngton D.C., 1961. {1849}{1951} W konsekwencji wypowiedzi prezydenta, {1954}{2041} wielu inżynierów z najlepszych zakładów {2044}{2147} zastanawiało się, czy realizacja | wyznaczonego celu jest możliwa. {2181}{2287} Przemówienie Kennedyego zaszokowało mnie osobicie. {2334}{2401} Byłem stosunkowo blisko tematu {2404}{2532} i nie sposób było to sobie wyobrazić, {2535}{2657} skoro bylimy na razie ledwie na orbicie Ziemi. {2876}{2992} NASA stała na stanowisku, {2995}{3054} że nie powinnimy mieć jeszcze {3057}{3155} załogowego programu księżycowego. {3314}{3420} Głównie dlatego, że nie jestemy gotowi {3423}{3485} z podstawš, jakš sš rakiety none. {3876}{3948} Ale NASA zmuszona była przyspieszyć, {3951}{4039} więc dwa miesišce po ogłoszeniu prezydenta {4042}{4147} przyznano pierwszy kontrakt | w ramach programu Apollo. {4194}{4256} I nie była to bynajmniej rakieta, {4259}{4381} ale system nawigacji, | który pozwoliłby skierować rakietę na Księżyc. {4433}{4517} Jeli spojrzeć na najważniejsze elementy programu, {4520}{4611} czyli budowa rakiety, | modułów statku kosmicznego, {4614}{4686} lšdownika księżycowego, {4689}{4756} żadna z umów na ich budowę {4759}{4826} nie została zawarta tak wczenie. {4859}{4914} To dowodzi wagi, {4917}{5056} jakš administracja NASA przykładała do kwestii, {5059}{5119} jak zachować kurs na drodze do Księżyca? {5162}{5199} Kontrakt został zawarty {5202}{5287} z Massachusetts Institute of TechnoIogy {5334}{5439} i w momencie wywołał masę kontrowersji. {5511}{5593} Było wiele firm zajmujšcych się {5596}{5649} systemami komputerów i sterowania, {5652}{5737} więc ludzie w nich pracujšcy poczuli zawód. {5768}{5855} Uważali, że należało ogłosić przetarg {5858}{5900} by również mogli otrzymać szansę. {5903}{5984} Zwłaszcza, że uniwersytetom nie często {5987}{6042} zleca się opracowanie sprzętu {6045}{6144} i systemów operacyjnych z nim zwišzanych. {6183}{6245} A teraz włanie uniwersytet ma stworzyć system, {6248}{6366} który pozwoli dolecieć na Księżyc. {6404}{6520} Ale MIT nie było zwykłš uczelniš, {6553}{6679} a jego laboratorium nie było | zwykłym laboratorium badawczym. {6855}{6944} Laboratoria MIT zostały uruchomione {6947}{7086} przez charyzmatycznš postać | inżyniera nazwiskiem Charles Draper. {7089}{7184} Głównš politykš laboratorium było tworzenie {7187}{7312} technologii do wykorzystania w prawdziwym życiu. {7345}{7487} A Draper był szczególnš osobowociš. {7504}{7590} Miał wyjštkowš bazę wiedzy z psychologii i fizyki, {7593}{7641} i wielu ludzi czuło u niego talent {7644}{7735} do rozumienia ludzkich charakterów {7738}{7836} i technologii, nad którymi pracowali. {7904}{8028} Bob Seamans był jednym | z pierwszych jego studentów. {8035}{8105} Powiedział do mnie: Nie zarobisz tu | pieniędzy na utrzymanie dzieci, {8108}{8171} nie będziesz miał pieniędzy na kupno domu, {8174}{8250} za to będzie to praca, przy której | będziesz się wspaniale bawił. {8302}{8368} Był tam duży zegar cienny, {8371}{8486} którego prędkoć mógł kontrolować. {8507}{8594} I nagle na zegarze jest 17:30, {8597}{8693} kiedy twój własny zegarek nie wskazywał jeszcze 17. {8696}{8789} A on wołał wtedy sekretarkę: {8792}{8841} Marie, wejd, już czas na drinka. {9036}{9111} Ale żarty na bok. {9114}{9187} Draper był genialnym inżynierem, {9190}{9245} który zwrócił uwagę NASA {9248}{9341} rewolucyjnym systemem nawigacyjnym. {9432}{9513} Czeć, Harry. | Witam, Dr. Draper. {9530}{9642} Nazwał go inercyjnym systemem nawigacji {9645}{9711} i było to na tyle niezwykłe urzšdzenie, {9714}{9840} że pozwoliło mu w 1953 roku odbyć lot samolotem {9843}{9901} z Bostonu do Los Angeles {9904}{9994} bez jakichkolwiek punktów odniesienia na ziemi. {10081}{10135} Zamontowali ten system w samolocie, {10138}{10179} który w owym czasie zajmował sporo miejsca. {10182}{10222} Był mnie więcej {10225}{10301} wielkoci bomby atomowej, {10324}{10422} wykorzystano więc bombowiec Sił Lotniczych, {10425}{10520} którym przelecieli cały kraj za jednym razem. {10638}{10719} Chip Collins, pilot tego lotu {10722}{10863} opowiada o przelocie na dystansie 5 000 km. {10866}{10923} Moim zadaniem było wystartować, {10926}{11054} po czym przekazać samolot w ręce autopilota. {11129}{11220} Jeli chodzi o nawigację,| obawiałem się, {11223}{11349} że będzie prowadzony przez lepe, zamknięte pudełko. {11395}{11472} Wszystko szło dobrze | przez większš częć lotu, {11546}{11620} ale wtedy, pod koniec, {11623}{11674} system nawigacji Drapersa {11677}{11761} zaczšł sprowadzać samolot z kursu. {11764}{11864} Wtedy doktor zawołał z tyłu: {11867}{11932} Hej, Chipper, co się do cholery | dzieje tam z przodu? {11973}{12020} Doc, nie wiem, {12023}{12130} ale system działa | i wykonuje skręt w prawo. {12159}{12287} Z tyłu samolotu zrobiła się krzštanina, {12290}{12404} kiedy próbowano zdecydować, | co robić dalej? {12407}{12474} Bylimy w 11 godzinie lotu {12477}{12570} i sprawa zaczęła wyglšdać niedobrze. {12682}{12732} Wtedy jednak samolot wyłonił się z chmur, {12735}{12910} a pod nami włanie wyłoniło się Los Angeles. {12929}{13067} Okazało się, że wskutek działania wiatrów bocznych, {13070}{13176} samolot został zepchnięty z kursu {13179}{13259} i system nawigacji uznał, {13262}{13333} że kurs należy skorygować. {13431}{13516} Dotarli więc do celu o czasie, {13519}{13580} majšc lotnisko w zasięgu wzroku, {13583}{13705} a całym przelotem kierował inercyjny system nawigacji. {13718}{13766} Długa droga z MIT w Bostonie. {13769}{13831} Dziękuję za pomylnš podróż. {13834}{13909} Można powiedzieć, | że był to pierwszy mały krok {13912}{13985} do lotu księżycowego. {14165}{14214} To była technologia, {14217}{14282} dzięki której NASA mogłaby opracować system, {14285}{14411} zdolny zawieć ludzi nie | kilka tysięcy kilometrów przez Amerykę, {14414}{14540} ale ponad 700 tysięcy kilometrów | na Księżyc i z powrotem. {14608}{14703} A to znacznie większe wyzwanie. {14925}{15009} Wiosna 1962 {15012}{15068} Jako inżynier uniwersytetu MIT {15071}{15156} dostałem się do pracy | nad systemem nawigacyjnym Apollo. {15159}{15234} A punktem wyjcia był system nawigacji {15237}{15325} opracowany na uczelni. {15372}{15466} Składał się z zestawu żyroskopów {15469}{15576} i przyrzšdów do pomiaru zmiany kierunku. {15626}{15718} Wyglšdał jak piłka do koszykówki | i był jej wielkoci. {15758}{15882} A w rodku zamontowano | bardzo precyzyjne żyroskopy, {15885}{15927} które były w stanie zachować {15930}{16057} idealnie płaskš i wyrównanš platformę, {16060}{16112} skšd wzięła się nazwa Inercyjna Platforma Nawigacyjna. {16115}{16193} I to nie względem Ziemi {16196}{16237} lub wobec jej horyzontu, {16240}{16328} ale tam, w abstrakcyjnej przestrzeni kosmosu. {16392}{16463} System opiera się na zasadzie, {16466}{16529} że dopóki żyroskop wiruje, {16532}{16666} pozostaje w stałej osi | niezależnie od otoczenia. {16740}{16844} Wyznacza więc o bazowš | lub platformę, {16847}{16906} względem której można obliczyć kurs. {17097}{17153} Na tym modelu {17156}{17253} żyroskopy to niebieskie cylindry {17256}{17332} w rodku wirujšcej komory. {17494}{17596} Na obudowie sš za akcelerometry, {17599}{17705} czyli instrumenty do pomiaru przyspieszenia. {17741}{17799} W ten sposób wykrywa się ruch {17802}{17938} do przodu lub tyłu, w lewo | lub prawo, oraz w górę i w dół {17941}{18022} względem stałej platformy. {18051}{18115} I jeli będziesz prowadził zapis z tych ruchów, {18118}{18207} zawsze będziesz wiedział, | gdzie dokładnie jeste. {18238}{18348} Wymagało to wykonania przyrzšdów | bardzo wysokiej jakoci. {18351}{18434} Draper współpracował cile | ze Spółkš Watch Waltham {18437}{18485} na przedmieciach Bostonu, {18488}{18587} gdzie w zakładzie obróbki precyzyjnej wytwarzano {18590}{18696} zawieszenia żyroskopów z najwyższš dokładnociš, {18699}{18772} i o bardzo niskich współczynnikach tarcia. {18775}{18888} Była to icie zegarmistrzowska robota, {18891}{18973} a zegary to przecież najbardziej | precyzyjne urzšdzenia. {19006}{19116} Jednak nigdy wczeniej nie próbowano | nawet wytworzyć narzędzi {19119}{19201} pracujšcych z takš dokładnociš. {19204}{19354} Draper nałożył nowe standardy | w zakresie czystoci. {19357}{19409} Zakazał pracownikom pracujšcym {19412}{19476} przy montażu żyroskopów, {19479}{19572} by wyglšdali, jakby włanie wrócili z wakacji, {19575}{19665} a swojš łuszczšcš od opalenizny skórš | mogliby zanieczycić urzšdzenia. {19668}{19737} Kobietom za zakazał nosić makijaż, {19740}{19847} jeli pracowały przy montażu żyroskopów. {19928}{19999} Najbardziej kłopotliwym elementem {20002}{20079} były łożyska kulkowe. {20094}{20227} Nawet minimalne odchylenie| mogło doprowadzić do poważnego błędu, {20230}{20320} w nawigowaniu na ogromnych dystansach | w przestrzeni kosmosu. {20431}{20568} Kolejno produkowane żyroskopy | nie ...
benny1980