{119}{170} Wierzę, że cały naród, {173}{214} zaangażuje się do osišgnięcia celu {217}{328} przed końcem tego dziesięciolecia, {331}{380} jakim jest lšdowanie człowieka na Księżycu {383}{457} i jego bezpieczny powrót | na ziemię. {460}{504} Podnosimy trochę pyłu. {507}{627} W latach szećdziesištych | niemożliwe marzenie, {630}{728} kiedy ludzie chcieli dotrzeć | do innych wiatów, zaczęło się ziszczać. {731}{778} Orzeł wylšdował. {810}{929} W sumie 24 Amerykanów udało się na Księżyc. {946}{987} Ale to niewidzialna armia {990}{1107} ponad 400 000 | inżynierów i techników {1110}{1165} umożliwiła osišgnięcie tego celu. {1198}{1279} Jest to historia | mężczyzn i kobiet {1282}{1390} budujšcych maszyny, | które zabrały nas na Księżyc. {1534}{1591} Księżycowe Maszyny Lšdownik Księżycowy | (LEM - Lunar Excursion Module) {1989}{2064} W lecie 1961 roku, {2067}{2190} gdy w Stanach Zjednoczonych rozpoczynał się program księżycowy, {2193}{2312} jedno pytanie pozostawało nierozwišzane. {2328}{2449} Jaki statek kosmiczny może wzišć człowieka na Księżyc {2452}{2529} i sprowadzić go z powrotem żywego? {2532}{2597} Stany Zjednoczone miały w sumie 15 minut {2600}{2642} dowiadczenia w lotach kosmicznych, {2645}{2703} z czego tylko 5 minut poza ziemskš atmosferš. {2706}{2751} A teraz miały dotrzeć do Księżyca. {2832}{2885} Nic nie wiedzielimy o Księżycu. {2888}{2959} Nawet bezzałogowa sonda jeszcze tam nie była, {2962}{3034} by zrobić chociaż przyzwoite zdjęcia powierzchni. {3130}{3192} Wszystko było bardzo niejasne, jak tam dolecieć, {3195}{3228} jak miałby wyglšdać statek, {3231}{3278} jakiej rakiety będzie potrzebował? {3423}{3497} Podczas odprawy wstępnej założono, {3500}{3561} że aby dostać się na księżyc, {3564}{3670} trzeba wysłać jeden duży statek kosmiczny {3673}{3725} tam i z powrotem. {3744}{3865} Ale NASA uznała, że będzie to duży problem. {3923}{4084} gdyż wymagałby posadzenia dużego, ciężkiego obiektu {4087}{4154} na powierzchni księżyca. {4172}{4254} Tym samym ta sama iloć masy {4257}{4337} musiałaby wystartować z powierzchni księżyca. {4379}{4481} Wymagałoby to rakiety {4484}{4616} wysokiej na 15-20 metrów, {4676}{4781} co zastanowiło niektórych inżynierów, {4784}{4870} bo jak wtedy astronauci z niej wysišdš {4873}{4952} i odbędš spacer na powierzchni księżyca? {5088}{5166} Kiedy NASA zmagała się z tym problemem, {5169}{5252} inżynier John Houbolt {5255}{5349} zasugerował odmienne rozwišzanie.. {5424}{5556} Zamiast wysyłać duży statek kosmiczny | na Księżyc i z powrotem, {5559}{5647} dlaczego nie zbudować drugiego lżejszego lšdownika, {5650}{5749} który osišgnie powierzchnię ze statku macierzystego? {5837}{5978} Byłby mniejszy i lżejszy, | a więc o wiele bardziej manewrowy. {6028}{6109} Jedynš wadš było to, {6168}{6250} że aby wrócić na ziemię, {6253}{6373} statki musiałyby manewrować na orbicie Księżyca. {6486}{6540} Co przerażało nas najbardziej, {6543}{6646} to manewry i dokowanie wokół Księżyca, {6692}{6744} ćwierć miliona mil od Ziemi. {6747}{6813} I proponujš to w 1961 roku, {6816}{6890} kiedy mamy znikome dowiadczenie w lotach. {6893}{6963} a więc i manewry na orbicie Ziemi {6966}{7003} szokujš jeszcze wszystkich. {7057}{7195} Za każdym razem pomysły były odrzucane. {7198}{7314} Wszyscy mówili, że to nie możliwe. {7335}{7373} To było bardzo krępujšce dla niego, {7376}{7520} bo jest bardzo spokojnym, | powcišgliwym i małomównym mężczyzna, {7523}{7636} był więc bardzo zaskoczony. {7739}{7784} Opozycja wiedziona przez eksperta, {7787}{7900} Wernhera von Brauna, {7903}{7985} który sprzyjał teorii dużej rakiety, {7988}{8127} doprowadziła do odrzucenia teorii Houbolta o księżycowym rendez-vous. {8143}{8235} Von Braun miał bardzo silne ego {8238}{8314} i był bardzo popularny w Stanach Zjednoczonych, {8317}{8348} z powodu tego , {8351}{8439} że propagował program kosmiczny się w telewizji. {8442}{8532} A był on bardzo wierny idei {8535}{8608} lotu dużš rakietš na Księżyc. {8657}{8762} W akcie desperacji Houbolt {8765}{8846} pisał do góry, do władz NASA. {8849}{8934} W listach tych, dr Houbolt pisał: {8937}{9020} Wiem, że stšpam po cienkim lodzie, {9023}{9124} że mogę zostać zwolniony z programu za to, {9127}{9199} ale mylę, że to ważne, by zwrócić twojš uwagę {9202}{9284} niezależnie od ryzyka dla mojej kariery. {9318}{9354} Pisał co takiego: {9357}{9407} Wiem, że jestem jak wrzód na tyłku, {9410}{9491} ale będę wcišż pisać do ciebie. | I tak dalej: {9494}{9572} Jestem o tym przekonany {9575}{9632} i czuję się w obowišzku napisać do ciebie. {9635}{9707} Pisał w listach do dr Seamans, {9710}{9783} że księżycowe rendez-vous, {9786}{9862} to jedyny sposób dostania się na Księżyc. {9897}{9995} Dr Houbolt nie powiedział, |'' Mylę, że to jeden ze sposobów,'' {9998}{10073} lub nie powiedział, |'' Mylę, że to najlepszy sposób.'' {10076}{10151} Powiedział, |'' Mylę, że to jedyny sposób. {10210}{10287} Ton był raczej ostry, {10290}{10350} więc mojš pierwszš reakcjš było {10353}{10444} niedługo poczuję broń przystawionš do karku. {10535}{10615} Ale Seamansa intrygowały {10618}{10684} dšżenia Houbolta, {10687}{10776} więc w końcu ich wysłuchał. {10835}{10904} I to był punkt zwrotny. {10907}{11065} Na posiedzeniu w czerwcu 1962 r., {11068}{11172} von Braun wzišł wszystkich z zaskoczenia. {11175}{11214} Spotkalimy się razem na naradzie, {11217}{11321} by podjšć decyzję {11324}{11375} o sposobie dotarcia do Księżyca. {11410}{11529} Zespół von Brauna przedstawił prezentację, {11532}{11627} a kiedy skończył, | Wernher wstał, {11630}{11691} i powiedział, |że jest naprawdę dumny z naszej grupy. {11694}{11761} Prezentacja była wietna, {11764}{11862} rozważylimy wszystko bardzo starannie, {11865}{11913} ale musi nam powiedzieć, {11916}{11990} że nie będzie popierał tego rozwišzania. {12136}{12228} Będzie optował za księżycowym rendez-vous. {12231}{12291} Zaskoczenie było tak wielkie, {12294}{12421} że nawet jego własna personel, {12424}{12466} kilka dni póniej miał prywatne spotkanie z nim, {12469}{12562} gdzie pytali, dlaczego tak zadecydował? {12565}{12610} Co zmieniło jego zdanie? {12613}{12701} Bylimy kompletnie zaskoczeni, | że zdecydowałe {12704}{12785} o dokowaniu na orbicie Księżyca. {12855}{12901} Poniewczasie von Braun przyznał, {12904}{13017} że był to jedyny sposób. {13051}{13127} Jesieniš 1962 roku {13130}{13227} wystartował przetarg na budowę lšdownika, {13230}{13370} znanego póniej jako LEM, | czyli Lunar Excursion ModuIe. {13890}{13937} Jednym z tych, którzy przystšpili do przetargu, {13940}{14043} była mała firma lotnicza z Long Island. {14124}{14243} Grumman Corporation już wczeniej włożył czas i pienišdze {14246}{14382} w badania idei lšdownika księżycowego. {14385}{14451} Od ponad roku rozwijali badania problemu {14454}{14518} jak dostać się na powierzchnię księżyca. {14557}{14616} I dlatego, że badania prowadzili {14619}{14659} z własnych pieniędzy {14662}{14723} i dłużej niż inni wykonawcy, {14726}{14793} przedłożyli do konkursu bardziej zaawansowany projekt. {14938}{15056} Grumman zaproponował, by lšdownik | składał się z dwóch odrębnych członów, {15059}{15124} każdy z własnym silnikiem. {15146}{15188} Człon lšdujšcy miał posadzić {15191}{15295} astronautów na powierzchni. {15340}{15418} A kiedy mieli by wrócić, {15421}{15508} człon startowy miał oddzielić się, {15511}{15614} zostawiajšc resztę na powierzchni Księżyca {15617}{15748} i przewożšc astronautów do orbitujšcego modułu dowodzenia. {15874}{15948} Oni rozumieli, że masa pojazdu jest warunkiem krytycznym,, {15951}{16049} więc dla jej redukcji najlepiej będzie | pozostawić zbędny już człon na powierzchni. {16117}{16160} Kiedy połšczenie modułów zostanie zakończone, {16163}{16284} zbędny już LEM miał być odrzucany. {16580}{16636} NASA spodobała się koncepcja, {16639}{16781} więc w listopadzie 1962 | Grumman otrzymał kontrakt {16784}{16892} na budowę najdziwniejszego | i najbardziej wyrafinowanego statku, {16895}{16952} jaki kiedykolwiek wymylono. {17035}{17132} Niestety proces zajšł prawie dwa lata, {17135}{17290} więc Grumman spędził następnych pięć nadrabiajšc opónienia. {17748}{17856} Kiedy Grumman przystšpił do szczegółów projektu, {17859}{17957} utrudnieniem był fakt, | że nikt nie wiedział wiele {17960}{18055} o powierzchni, na której miano lšdować. {18104}{18230} Należy pamiętać, | że bardzo wielu rzeczy {18233}{18286} nie wiedzielimy na samym poczštku. {18289}{18414} Niektórzy ostrzegali, że jest tam {18417}{18533} warstwa 10 metrów pyłu, {18595}{18742} obawialimy się więc przewrócenia lšdownika. {18844}{18885} W rzeczywistoci zrobilimy, mylę, {18888}{19045} jakie 400 symulacji na komputerach, {19048}{19184} by w ogóle zrozumieć dynamikę {19187}{19233} manewru lšdowania. {19663}{19749} Ale największym problem jak zawsze była waga. {19752}{19819} Dla każdego kilograma masy LEMa , {19822}{19948} potrzeba było prawie 2 kilogramów paliwa,| by unieć go z Ziemi. {19997}{20060} Pierwotny projekt Grummana przewidywał {20063}{20165} sferycznš kopułę w członie startowym {20168}{20252} z dużymi, szklanymi oknami. {20255}{20349} Niestety, okazało się to niemożliwe, {20367}{20411} bo waga była zbyt cennym czynnikiem. {20414}{20536} Zastosowano więc dużo mniejsze okna, {20539}{20581} zrezygnowano też z foteli. {20584}{20661} Przy braku grawitacji lub 1/6 wartoci cišżenia na Księżycu, {20664}{20792} naprawdę nie potrzeba wiele miejsca, | więc zostało ono zajęte. {20849}{20923} W pierwszych planach lšdownika,, {20926}{20977} nie było nawet drabinki, {20980}{21018} no bo po co im drabinka? {21021}{21076} Przy tak małym cišżeniu {21079}{21119} może wystarczy lina {211...
benny1980