{119}{170} Wierzę, że cały naród, {173}{214} zaangażuje się do osišgnięcia celu {217}{328} przed końcem tego dziesięciolecia, {331}{380} jakim jest lšdowanie człowieka na Księżycu {383}{457} i jego bezpieczny powrót | na ziemię. {460}{504} Podnosimy trochę pyłu. {507}{627} W latach szećdziesištych | niemożliwe marzenie, {630}{728} kiedy ludzie chcieli dotrzeć | do innych wiatów, zaczęło się ziszczać. {731}{778} Orzeł wylšdował. {810}{929} W sumie 24 Amerykanów udało się na Księżyc. {946}{987} Ale to niewidzialna armia {990}{1107} ponad 400 000 | inżynierów i techników {1110}{1165} umożliwiła osišgnięcie tego celu. {1198}{1279} Jest to historia | mężczyzn i kobiet {1282}{1390} budujšcych maszyny, | które zabrały nas na Księżyc. {1534}{1591} Księżycowe Maszyny Księżycowy Łazik | (LRV - Lunar Roving Vehicle) {1378}{1450} 16 listopada 1963, {1452}{1483} prezydent John F. Kennedy {1485}{1565} zwiedzał wyrzutnie na Przylšdku Canaveral. {1567}{1597} Ale gdy prezydent był skupiony na tym, {1599}{1660} była skupiona na tym, | jak człowiek dotrze na Księżyc, {1663}{1731} szef i projektant rakiet, Wernher von Braun, {1733}{1810} mylał już o tym, co astronauci będš robić, {1812}{1854} kiedy dotrš na srebrny glob. {1856}{1911} Von Braun miał marzenia. {1914}{1954} Był bardzo medialnš osobš, {1956}{2068} która spopularyzowała cały program kosmiczny. {2071}{2171} Ale nie tylko tym, ekspert techniczny {2174}{2209} od wielkich rakiet, {2211}{2337} zainicjował działania, które nastšpiły. {2365}{2444} Dr von Braun patrzšc w kierunku przyszłoci, {2447}{2526} tworzenia baz księżycowych, {2528}{2651} mylał o eksploracji samego Księżyca. {2715}{2750} Dla von Brauna {2752}{2823} Księżyc nie był tylko celem do osišgnięcia. {2825}{2881} Był wiatem do odkrycia. {2883}{2919} I wiedział, że astronauta {2922}{3004} nie będzie w stanie zbyt daleko dojć na piechotę. {3007}{3079} Wezwał więc do opracowania księżycowego pojazdu {3082}{3136} aby astronauci mogli swobodnie {3139}{3186} przemierzać powierzchnię Księżyca. {3188}{3274} Inżynierowie tacy jak Sam Romano zareagowali szybko. {3276}{3322} Nie było zbyt wiele osób {3324}{3360} ani firm tym zainteresowanych. {3363}{3417} Pracował w General Motors, {3419}{3460} i było to co dla mnie. {3463}{3510} Mieli bardzo dobre rodowisko pracy, {3513}{3547} więc powiedziałem sobie, Mój Boże, {3550}{3589} jeli na Księżycu ma być pojazd, {3591}{3625} to postaram się, aby to był pojazd {3627}{3665} General Motors. {3777}{3814} Z całej Ameryki {3816}{3888} firmy nadsyłały projekty {3891}{3950} różnymi modeli pojazdu. {3985}{4089} Niektórzy bardziej przypominały budynki, | niż sprzęt kosmiczny. {4091}{4166} Wielkoć kół wahała się od 30 do 150cm, {4168}{4214} samego pojazdu od 3 do 4 metrów. {4216}{4267} Różne wzory kół {4270}{4324} jak i różne projekty kabin. {4327}{4407} Ale ta różnorodnoć dawała wiarę, {4409}{4468} że można rzeczywicie stworzyć pojazd, {4471}{4519} który zapewni mobilnoć na Księżycu. {4544}{4575} Ale prawda była taka, {4578}{4638} że trudno było zdecydować, {4640}{4677} bo nikt tak naprawdę nie wiedział, {4679}{4727} jaka jest powierzchnia Księżyca. {4729}{4787} Wielu podejrzewało, że nie będzie to teren {4789}{4847} łatwy do jeżdżenia z kołami. {4849}{4928} Sam Romano i jego kolega Ferenc Pavlics, {4931}{4975} mieli tę wiadomoć. {4978}{5060} Jednak niektórzy naukowcy postulowali, {5063} {5110} że Księżyc jest pokryty {5112}{5243} tak grubš warstwš tak drobnego pyłu, {5246}{5324} że pojazdy będš tonšć. {5366}{5424} Z braku jakichkolwiek konkretów {5427}{5460} o strukturze powierzchni Księżyca, {5463}{5553} Sam i Ferenc zaczęli eksperymentować w swoim laboratorium. {5555}{5611} Kiedy prowadzisz testy trakcji {5614}{5658} w terenie, którego nie znasz, {5660}{5741} rozwijasz go w co co nazwalibymy kompostem (soil bin). {5743}{5797} Teren ten, jest dla inżynierów trakcji tym, {5799}{5848} co tunel aerodynamiczny dla inżynierów lotnictwa. {5939}{6073} Wpadlimy wtedy na koncepcję pojazdu z kołami {6075}{6163} w układzie gšsienicowym, podobnie jak w czołgu. {6166}{6267} Rozważalimy nawet rubę Archimedesa, {6270}{6379} gdzie pojazd zanurzony częciowo pod powierzchniš, {6382}{6497} może kopać sobie drogę w lunym materiale. {6499}{6530} Badania te wykazały, {6532}{6571} że rodzaj pojazdu {6574}{6610} zostanie w całoci okrelony {6613}{6663} w zależnoci od rodzaju powierzchni Księżyca. {6699}{6735} Ale odpowied na to pytanie {6738}{6821} leżała poza zasięgiem nawet najpotężniejszych teleskopów. {6823}{6898} NASA potrzebowała bliższych szczegółów. {7034}{7071} Zaledwie w cztery lata {7074}{7143} od pierwszych lotów w kosmos, {7146}{7198} rozwinięto ambitny program Ranger {7200}{7258} skierowany na orbitę Księżyca. {7260}{7341} Te prymitywne księżycowe sondy zaopatrzone w kamery telewizyjne {7343}{7401} miały przekazać zdjęcia powierzchni {7403}{7460} dolatujšc bliżej i bliżej. {7463}{7523} Jednak był to trudny cel, {7526}{7592} a pierwsze misje nie opuciły orbity Ziemi, {7595}{7646} lub rozminęły się z Księżycem. {7694}{7806} Dopiero w lipcu 1964 roku, | po szeciu nieudanych próbach {7808}{7881} sonda przebyła całš drogę bez przeszkód {7883}{7969} a jej kamery pracowały bez zastrzeżeń. {8053}{8103} Z braku możliwoci wyhamowania jej, {8106}{8195} sonda zderzyła się z powierzchniš, {8197}{8279} przesyłajšc zdjęcia do ostatniej chwili. {8390}{8443} Ale te ostatnie kilka sekund lotu {8446}{8531} przedstawiło powierzchnię naszego satelity bliżej, | niż kiedykolwiek wczeniej. {8799}{8850} NASA udowodniła, {8853}{8909} że jest w stanie trafić statkiem kosmicznym w Księżyc. {8911}{8987} Następnym krokiem miała {8990}{9030} być próba lšdowania {9095}{9139} bezzałogowej sondy Surveyor, {9141}{9240} którš zaprojektowano na delikatne zetknięcie | z miękkim pyłem księżycowym. {9243}{9298} Przynajmniej taki był plan. {9300}{9339} Jednak kiedy Surveyor lšdował, {9342}{9399} odbił się na 3 metry {9402}{9462} i dopiero po kilku kolejnych odbiciach {9464}{9506} znieruchomiał. {9508}{9571} Stšd zdalimy sobie sprawę, | że powierzchnia Księżyca {9574}{9672} prawdopodobnie składa się | z bardzo cienkiej warstwy pyłu {9675}{9721} i bardzo twardej powierzchni pod nim. {9735}{9772} Kolejna misja, Surveyor 3 udowodniła, {9775}{9815} że powierzchni Księżyca może wspierać {9817}{9876} pojazd kołowy poruszajšcy się po niej.. {9942}{9995} Dzięki tym pierwszy sondom dokonano {9998}{10028} bezporednich pomiarów powierzchni Księżyca, {10031}{10120} Ferenc Pavlics zaczšł testy trakcji na Ziemi. {10123}{10191} Wiedziałem z testów misji Surveyor, {10193}{10271} że pył księżycowy jest bardzo podobny {10274}{10341} do piasku, nawiewanego przez wiatr. {10343}{10444} Dlatego do badań wybrałem wydmowy obszar. {10606}{10653} Podczas gdy Ferenc projektował koła pojazdu {10655}{10707} dla nowego pojazdu, {10710}{10751} von Braun, który był wizjonerem, {10753}{10816} planował już misje poszukiwawcze, {10819}{10891} których księżycowy łazik może się podjšć. {10894}{10965} Jednš z koncepcji, którš rozważano, {10967}{11100} było mobilne laboratorium księżycowe (MOLAB), {11103}{11178} majšce cinieniowš kabinę {11180}{11285} i ważšce około 4 ton. {11287}{11391} Miałoby za cel eksplorację powierzchni {11393}{11466} w okresie dwóch tygodni czasu. {11568}{11606} Firmy zainteresowane zleceniem {11609}{11664} przysyłały projekty, {11667}{11690} jednak NASA zastanawiała się, {11693}{11766} astronauci dadzš radę przetrwać przez dwa tygodnie {11768}{11839} w rodku tak małego pojazdu-laboratorium. {11841}{11942} NASA szukała ochotników, | podniosłem więc rękę. {11944}{12081} Byłem jednym z dwóch badanych na tym tecie {12083}{12174} i został wybrany dowódcš. {12199}{12301} Trzymali nas tam w sumie 18 dni. {12303}{12371} Bylimy dobrymi przyjaciółmi na poczštku testu, {12374}{12451} jednak pod koniec to się zmieniło. {12479}{12581} Działalimy już sobie na nerwy, oględnie mówišc. {12642}{12774} I bylimy bardzo zaskoczeni, kiedy zapaliły się wiatła {12776}{12841} a oni oznajmiono koniec testu, {12843}{12894} i że możemy już wyjć. {12897}{13034} A kiedy wyszlimy z MOLAB, {13036}{13131} czekał nie tylko nasze żony, {13134}{13202} ale także dr von Braun, {13204}{13245} by nam pogratulować. {13247}{13343} Udowodnilimy, {13346}{13458} że można przeżyć w MOLAB {13460}{13561} co najmniej 18 dni, {13563}{13623} a prawdopodobnie i dłużej. {13638}{13695} Ale próby MOLAB wykazały również, {13698}{13751} że pojazd z cinieniowš kabinš {13754}{13804} będzie ważył co najmniej 4 tony. {13807}{13887} A to oznaczało by wysłanie odrębnej rakiety Saturn V {13890}{13958} aby tylko dostarczyć go na Księżyc dla astronautów. {13960}{14033} A to byłoby niezwykle kosztowne. {14035}{14078} NASA zaczęła mieć wštpliwoci {14080}{14167} o pomysły dużych pojazdów von Brauna. {14170}{14236} Wštpliwoci te dotyczyły {14239}{14319} sfinansowana projektu. {14321}{14405} Dyskutowano o tym w aspekcie samego udania się na Księżyca, {14407}{14507} podjętych wysiłków i kosztów, {14510}{14671} a w konsekwencji zarzucono pomysł. {14674}{14757} Nie byli pewni czy to się uda czy nie, {14787}{14893} więc ostatecznie koncepcja MOLAB został odrzucona, {14895}{15032} a NASA zrezygnowała z używania pojazdów na Księżycu. {15069}{15107} Bylimy bardzo rozczarowani, {15110}{15199} ale nic nie moglimy zrobić. {15202}{15251} Wydawało się, że księżycowe łaziki {15254}{15315} przeznaczone do eksploracji Księżyca {15318}{15371} pozostanš uziemione, {15374}{15443} a astronauci ograniczonš się do krótkich spacerów. {15473}{15510} Ale w General Motors, {15512}{15619} jeden człowiek nie chci...
benny1980